BilimÇevreSağlık

Mikroplastik kirliliği, Çevreye Etkileri ve Taşınımı

Mikroplastik kirliliği denildiği zaman kulağa zararsız bir madde gibi gelse de araştırma sonuçlarına göre canlılar üzerinde büyük olumsuz etkilere sebep olmaktadır. Bu yazımda sizlere farklı araştırmalara konu olan farklı canlıların mikroplastik kirliliğinden nasıl etkilendiklerini bahsedeceğim. Mikroplastik kirliliğin oluşumundan ve taşınımının ne kadar kolay olduğundan bahsedeceğim.

Mikroplastik, çevre kirliliğine sebep olan, suda çözünmeyen polimerik parçacıklardır. 5 mm’den daha küçük plastik parçacıklara mikroplastik denilmektedir. 1 mikrondan küçük plastik parçacıklar nanoplastiktir.

Mikroplastik kirliliği nasıl oluşur?

Mikroplastik kirliliği oluşumu bizler plastik kullandığımız sürece son bulmayacak bir çevre problemidir. Makyaj malzemeleri ve temizlik ürünleri içerisinde (diş macunları ve yüz temizleme jelleri), kalitesiz ve eskimiş araba lastiklerinin aşınımı sonucu son olarak sürekli olarak elimizden düşürmediğimiz pet şişeler. Bu üçlü dünya üzerinde en fazla kullandığımız ve mikroplastik kirliliğini en çok etkileyen etkenlerdendir.

Mikroplastik kirliliği taşınımı nasıl gerçekleşir?

Mikroplastiklerin dünyanın her yerde oluşabileceğini önceki başlığımın altındaki fotoğraflarla göstermeye çalıştım. Bunun yanı sıra mikroplastik kirliliğinin yüzlerce kilometre taşınımı mümkündür.

Carolyn Gramling ‘in yazısına göre araştırmalar mikroplastiklerin rüzgar yardımı ile 95 kilometre uzağa taşınımı tespit edilmiştir. Çevre bilimci Deonie Allen’nin çalışmasında bu tespiti şöyle ifade etmektedir: “Bazı mikroplastikleri olmamaları gereken yerlerde bulduk.”. Fransa ve İspanya arasındaki Pyrenees Dağlarındaki Bernadouze Meteoroloji istasyonuna gereken atmosferik biriktirme toplayıcılarını kurdular. Araştırma sonuçlarına göre mikroplastiklerin rüzgarla bile taşındıkları anlaşılmıştır.

asd
Mikroplastik kirliliği nerelere ulaşabilir?

Mikroplastik kirliliğinin ulaşabileceği alanlardan söz açılmışken açık denizlerden ve okyanuslardan bahsetmemek olmaz. Okyanuslar dipsiz kuyular değildir. Çok büyük akıntılar ile birlikte mikroplastikler dünyanın bir ucundan diğer ucuna yolculuk edebilir.

Mikroplastik kirliliği nerelere ulaşabilir?
Mikroplastik kirliliği nerelere ulaşabilir?

Mikroplastik kirliliğin deniz canlılarına etkisi

Deniz canlıları mikroplastikleri yalnızca besin ve gıda yoluyla almaz aynı zamanda solunum yoluyla da bünyelerine almaktadırlar. Nsikan Akpan tarafından yazılan yazıya göre araştırmacılar bir laboratuvar çalışmasında yengeçleri haftalarca mikroplastikler bulunan havuzlarda tutmuşlardır ve parçacıkların kabukluların bedenlerine yerleşebildiğini görmüşlerdir.

Mikroplastik kirliliğinin etkileri
Mikroplastik kirliliğinin yengeçler üzerindeki etkileri.

Mikroplastiklerin canlılar üzerindeki etkileri araştırmak üzere bilim insanlarının 15 ay süren bir araştırmanın sonuçlarına göre, çamurda bulunan solucan sayılarının mikroplastik kirliliği ile ters orantılı olduğu görülmüştür. Bilim insanları 1 yıldan fazla bir süre boyunca farklı çamur birikintileri içerisinde bulunan solucan sayılarını ve mikroplastik miktarlarını takip ederek bu sonuçlara ulaşmışlardır.

Mikroplastik kirliliği hangi canlıları etkilemektedir?
Mikroplastik kirliliğinin solucanlar üzerine etkisiyle ilgili çalışmadan bir görüntü.

Stella Papadopoulou’nun haberine göre araştırmalar sonucunda mikroplastiklerin deniz hayvanları üzerindeki etkileri çok net şekilde gözlenebilmiştir. Daphnia magna’lar (su piresi) üzerinde yapılan çalışmada organizmalar mikroplastikleri bünyesine aldığı görülmüştür. Işın mikroskobu görüntüleri verilen aşağıdaki resimlerde mikroplastiklerin Daphnia magna içerisinde gelişigüzel şekilde yayıldığı görülmektedir.

Işın mikroskobu altındaki Daphnia magna görüntüleri

Sonuç olarak duymaktan sıkıldığımız “plastik doğada bin yıl kaybolmuyor” sözlerinin her harfinin bile altın değerinde olmasıdır. Bizim için çok zararsız görünen en ufacık parçacık bile belki hiç görmeyeceğimiz okyanusların derinliklerindeki bir canlı için tehdit oluşturmaktadır. Besin zincirinin temeline zarar gelirse besin piramidinin hızlı şekilde tepetaklak olabileceği unutulmamalıdır. Çevreye karşı duyarlı olmak, bilinçli kişilerin karakteristik özelliğidir. Yaşadığımız dönemde bu bilinç sadece fotoğraflara bakarak kazanılacak seviyede kolaydır.

Share:

Bir Cevap Yazın